Atölyede kendi aracımızı yapmak

Bir tasarım atölyesinin günü başkalarının yaptığı araçlarla geçer: After Effects, bir kayıt uygulaması, bir DVD sürücüsü, işletim sisteminin kilit ekranı. Çoğu iyi çalışır. Ama bazen bir aracın eksik kaldığı yer, bizim her gün takıldığımız yerdir.

Eylül ve Ekim 2026’da böyle dört takılma noktasından dört küçük araç çıktı. Her biri ayrı bir aşamada; nerede durduklarını yazının sonunda anlatıyoruz.

Her araç bir dertten çıktı

Motion Kit. Kısa dikey video bugün her markanın günlük işi. After Effects bu işi en güzel yapan programlardan biri, ama bir Reel onlarca küçük adım demek: kadrajı dikeye çevir, kes, altyazı yaz, yazıyı hareketlendir, müziği konuşmanın altına indir, dışa aktar. Her biri ayrı bir menü. Motion Kit bu adımları After Effects’in içinde tek bir şeride diziyor: Format, Kurgu, Altyazı, Hareket, Ses, Kontrol, Teslim.

Cat Ctrl. Masadan kalkınca klavye kedinin yolu oluyor; Uğur’un iki kedisi var, Cleo ve Glue. Windows’un kendi kilidi işi görüyor ama her kalkışta parola yazmak yorucu, kilitli ekran da boş bir duvar. Cat Ctrl klavyeyi ve fareyi kilitliyor, ekrana müzelerin kamu malı olarak paylaştığı eserleri asıyor. Dönünce klavyeye “miyav” yazıyorsun, kilit açılıyor.

CDSaver. Elde 1989 ile 1996 arasından aile görüntüleri olan eski Video CD’ler ve bir DVD vardı. İlk disk takılınca sürücü ısındı, Windows dondu, sürücü bir daha çalışmadı. Hazır kurtarma programları ya aynı şekilde donuyor, ya kurulum, lisans ve reklam istiyor, ya da yalnız Linux’ta çalışıyordu.

ScriBit. Bir saatlik bir toplantı kaydını yazıya geçirmek saatler sürüyor. Piyasadaki uygulamaların çoğu özet ve yapay zekâ sohbeti satıyor. Bizim istediğimiz daha basitti: kim ne dediyse, olduğu gibi, Türkçe ve doğru yazılmış bir metin.

Hiçbirine “bir ürün yapalım” diye başlamadık. Her biri tek cümlelik bir ihtiyaçla başladı. CDSaver’ınki şuydu: diski sabırla okusun, takılınca donmasın, yarıda kalınca kaldığı yerden devam etsin, ne olduğunu Türkçe anlatsın.

Küçük fikrin içindeki iş

Cat Ctrl kâğıt üstünde basit bir fikir: kilitle, aç. Ama kilit sürerken bilgisayar uyumamalı, pati güç düğmesine basarsa bilgisayar kapanmamalı, uzaktan bağlanıldığında kilit engel olmamalı. Her biri ayrı bir karar istedi. Renkler de öyle: siyah bir kedi koyu zeminde, beyaz bir kedi açık zeminde kayboluyor. Altı kedi temasının açık ve koyu hâlleri, yazılar ve kedi okunur kalsın diye birkaç kez yeniden kuruldu.

CDSaver’da da üç özellik sonradan geldi. USB sürücü güç yetersizliğinden düşerse araç bekleyip geri gelince devam ediyor; çalışırken Windows’un uykuya geçmesini engelliyor; konsol penceresine yanlışlıkla tıklanınca programı durduran “hızlı düzenleme” modunu kapatıyor. Üçü de gerçek bir gece boyunca yaşanan üç ayrı sorundan çıktı.

Sınanan ve henüz sınanmayan

CDSaver dört gerçek diskte denendi. Sürücü değiştirilip Windows’un otomatik açma özelliği kapatılınca, “ölü” sanılan dört disk de birkaç dakikada, tek hata vermeden okundu: toplam 3,4 GB ham veri, 3 saat 24 dakika video. Sorun diskte değil, sabırsız sürücüde ve Windows’un diski önizleme refleksindeydi. Bu yüzden aracın en zor senaryosu, gerçek bir okuma hatası, henüz sınanmadı; aracın açıklamasında da bu açıkça yazıyor.

Araç işe dokunmamalı

Dört aracın ortak bir kuralı da oldu: kullanıcının işine dokunmamak. Motion Kit yaptığı hiçbir şeyi kilitlemiyor; eklediği her animasyon, renk ayarı ve ses dengesi sonradan After Effects’in kendi ayarlarından değiştirilebiliyor, kaldırınca yalnız panelin eklediği gidiyor. Cat Ctrl kilitliyken kedinin bastığı harfler yalnız ekranın altına düşüyor, başka hiçbir şeye dokunmuyor; hesap, reklam ya da izleme yok. CDSaver tek bir PowerShell dosyası, kurulum istemiyor. ScriBit’te kayıtlar yapay zekâ eğitiminde kullanılmıyor, sesin ne kadar saklanacağını kişi kendisi seçiyor.

Masada şimdi ne var

Motion Kit testlerde; demosu yakında sitemizde, ardından Adobe Exchange’de. Cat Ctrl kendi bilgisayarlarımızda kullanılıyor, demosu yakında burada. CDSaver kullanımda. ScriBit prototip aşamasında; iPhone ve Android uygulaması yakında.

Kendi aracını yapmak, bir işi en küçük adımına kadar anlamayı gerektiriyor: bir Reel’in hangi adımlardan geçtiğini, bir okumanın bilgisayarı neden dondurduğunu, bir kilidin hangi tuşa dayanması gerektiğini. Deneyler bölümü, bu anlayışı biriktirdiğimiz masa.

Bu dört deney Claude Code ile geliştirildi.